Partnerem Akcji jest:
PRAWO PODATKOWE
I. ADMINISTRACJA PODATKOWA
1. Różnorodność interpretacji tych samych zagadnień
Teoretycznie, w każdej sprawie podatnik może uzyskać wiążącą interpretację prawa podatkowego i w ten sposób zabezpieczyć się przed zmianą sposobu interpretacji danego zdarzenia przez władze skarbowe. Uzyskanie interpretacji przepisów bywa jednakże procesem długotrwałym. Poza tym waga danego zagadnienia nie zawsze jest na tyle znacząca, by istniała konieczność odwoływania się do oficjalnej interpretacji. Podatnik powinien mieć zatem możliwości do zbadania praktyki organów podatkowych w zakresie interpretacji określonych przepisów. Obecnie istnieje taka możliwość, gdyż interpretacje organów skarbowych są umieszczane na stronie Ministerstwa Finansów. Weryfikacja interpretacji przepisów w oparciu o interpretacje zwarte na wspomnianej stronie jest jednakże ograniczona przez fakt, że często dane zagadnienie nie jest jednolicie interpretowane przez organy podatkowe. Podatnik, który opiera swoje działania na interpretacjach zamieszczonych na stronie Ministerstwa nie ma zatem pewności, czy właściwy dla niego urząd skarbowy nie zinterpretuje danego zagadnienia inaczej.
Proponowane rozwiązania:
-
scentralizowanie procesu wydawania wiążących interpretacji podatkowych, przy jednoczesnym zachowaniu dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego,
-
w przypadku złożenia skargi na decyzję organu podatkowego, sąd administracyjny rozpatrzy skargę merytorycznie i nie ograniczy się jedynie do badania, czy nie doszło do naruszenia procedury.
2. Profiskalne (a nie partnerskie) nastawienie organów
Urzędnik najczęściej jawi się jako wróg podatnika, czyhający na jego potknięcia. Podatnik i urzędnik postrzegają siebie jako osoby, których interesy są sprzeczne. Celem urzędników skarbowych jest najczęściej maksymalizowanie dochodów Skarbu Państwa, bez uwzględniania zasady zgodnie, z którą wątpliwości dotyczące interpretacji przepisów powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Urzędnik nie może oczywiście pełnić roli doradcy podatkowego. Ważne jest jednak, aby kierował się zasadą domniemania niewinności podatnika.
Proponowane rozwiązania:
-
wprowadzenie zasady, iż ocena organów podatkowych zależy nie tylko od wysokości ściąganych należności, lecz także od jakości wykonywanej pracy.
3. Problemy kadrowe
W ostatnich latach dopływ młodych kadr do urzędów był nieznaczny. W konsekwencji, wśród urzędników aparatu skarbowego, zwłaszcza na poziomie urzędów skarbowych, brakuje osób z wykształceniem prawniczym i ekonomicznym.
Proponowane rozwiązania:
-
zatrudnienie w aparacie skarbowym większej liczby pracowników z wykształceniem prawniczym i ekonomicznym.
4. Niedofinansowanie
Zarobki urzędników aparatu skarbowego są nieproporcjonalnie niskie w stosunku do wagi wykonywanej pracy. W związku z powyższym powstaje duże zagrożenie korupcją. świadomość wagi wykonywanych obowiązków przy jednoczesnym niedofinansowaniu powoduje rosnącą frustrację.
Proponowane rozwiązania:
-
zwiększenie wynagrodzenia,
-
wprowadzenie systemu premii według ilości wykonywanej pracy i jej jakości.
5. Słaba ściągalność podatków
Organy skarbowe nie są w stanie w sposób skutecznie opodatkować dochodów z szarej strefy, zwłaszcza w przypadków dochodów osiąganych przez zorganizowane struktury przestępcze. Obecnie istnieją instrumenty fiskalnej walki z tymi zjawiskami, jednakże na skutek niewydolności aparatu skarbowego nie są wykorzystywane.
Proponowane rozwiązania:
-
wzmocnienie aparatu skarbowego,
-
rozpoczęcie współpracy z zewnętrznymi podmiotami, specjalizującymi się w danych dziedzinach (zewnętrzni eksperci).
II. POSTĘPOWANIE PODATKOWE
1. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji
W przypadku stwierdzenia dużych zaległości podatkowych konieczność ich natychmiastowego uiszczenia często naraża podatnika na utracenie płynności finansowej. Podatnik jest zmuszony do uiszczenia zaległości nie czekając na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Tymczasem organ drugiej instancji może zmienić niekorzystną dla podatnika decyzję. Obecnie istnieje możliwość wstrzymania wykonania decyzji wydanej przez urząd skarbowy w pierwszej instancji, jednakże urzędy rzadko uwzględniają wnioski podatników w tej sprawie.
Proponowane rozwiązania:
-
wprowadzenie zasady, zgodnie z którą decyzja podlega wykonaniu dopiero po rozstrzygnięciu organu drugiej instancji,
-
rygor natychmiastowej wykonalności jako wyjątek.
2. Nastawienie organu odwoławczego a obronę rozstrzygnięć organu pierwszej instancji
W praktyce postępowanie odwoławcze często bywa fikcją. Organ drugiej instancji nastawia się głównie na obronę rozstrzygnięcia pierwszej instancji.
3. Brak zrozumienia zasad odpowiedzialności karnej skarbowej przez urzędników
W praktyce organy podatkowe zapominają, iż co do zasady za przestępstwo skarbowe odpowiada ten, kto popełnił dany czyn umyślnie, tymczasem karane są często osoby, których działanie nie zmierzało do zaniżenia podatku, lecz było wynikiem rozbieżnych interpretacji przepisów lub niejasnych regulacji.
Proponowane rozwiązania:
-
weryfikacja sądowych list biegłych,
-
wprowadzenie wydziałów sądowych specjalizujących się w prawie karnym skarbowym,
-
dokształcenie sędziów z zakresu przepisów prawa podatkowego.
III. PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG
1. Wielość stawek podatkowych
Wielość stawek stwarza problemy interpretacyjne dotyczące możliwości objęcia danych usług określoną stawką podatku. Poza tym, stwarza pole do nieformalnych nacisków na parlament celem uzyskania dla danej grupy towarów/usług preferencyjnych stawek.
2. Dodatkowe sankcje związane z zaniżeniem podatku
Podatnik, u którego wykryto zaległość podatkową zobowiązany jest nie tylko do uiszczenia odsetek za zwłokę, lecz dodatkowo do zapłaty sankcji w wysokości 30% zaniżonego zobowiązania.
3. Niejasność wielu regulacji z zakresu podatku VAT
Podatek od towarów i usług jest najczęściej wskazywany jako ten, który w praktyce wywołuje najwięcej wątpliwości. Z drugiej strony, w krajach UE przepisy z zakresu VAT są postrzegane jako te, których i nterpretacja jest stosunkowo prosta.
Proponowane rozwiązania:
-
wprowadzenie jednolitej stawki podatku,
-
likwidacja dodatkowej sankcji,
-
uproszczenie przepisów według sprawdzonych wzorów europejskich.
IV. PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB PRAWNYCH
1. Wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wielu wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
W praktyce za koszty uzyskania przychodów nie są uznawane koszty, które są co prawda zwią- zane z prowadzoną działalnością gospodarczą i poniesienie ich jest konieczne, jednakże nie można ich przypisać do konkretnych przychodów. Przykładem takich kosztów są koszty ponoszone z tytułu kary umownej za zerwanie umowy najmu, w sytuacji gdy podatnik ma szansę zawrzeć korzystniejszą umowę.
2. Opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób prawnych nieodpłatnych świadczeń
Powyższa regulacja utrudnia kontakty handlowe pomiędzy spółkami zagranicznymi i ich spółkami córkami w Polsce. Zasadne jest, aby w początkowej fazie rozwoju polskie spółki mogły nieodpłatnie korzystać ze świadczeń polegają- cych na przekazaniu know-how, znaków towarowych, itp. Zastosowanie powyższego rozwiązania nie spowoduje utraty dochodów budżetu państwa. Obecnie bowiem polskie spółki, aby nie rozpoznawać przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, zmuszone są do ich odpłatnego nabywania, co z kolei wiąże się z transferem pieniędzy poza granicę kraju.
Proponowane rozwiązania:
-
wprowadzenie zasady, zgodnie z którą kosztem uzyskania są wydatki, których poniesienie jest niezbędne w prowadzonej działalności gospodarczej,
-
zniesienie opodatkowania nieodpłatnych świadczeń,
-
skrócenie amortyzacji środków trwałych poddanych szybkiemu postępowi technologicznemu (obecny katalog tego rodzaju środków jest zbyt ograniczony).
3. Długie okresy amortyzacji środków trwałych
Zbyt długie okresy amortyzacji nie uwzględniają postępu technologicznego. Jako przykład można podać sieci telekomunikacyjne, których okres amortyzacji wynosi 22 lata.
V. PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB FIZYCZNYCH
1. Zamieszczenie w jednym akcie prawnym regulacji dotyczących dochodów osobistych oraz dochodów pochodzą- cych z działalności gospodarczej
Powyższa okoliczność prowadzi do nieprzejrzystości ustawy. Konieczne jest uchwalenie ustawy obejmującej swym zakresem opodatkowanie dochodów przedsiębiorców, bez podziału na osoby prawne i fizyczne.
3. Zbyt wysokie stawki podatkowe la osób w 2 i 3 progu podatkowym
Powyższy stan rzeczy zachęca do poszukiwania nielegalnych sposobów na zmniejszenie obciążeń fiskalnych. Ponadto, osoba zarabiająca więcej płaci o wiele wyższe podatki nawet w sytuacji, gdy stawki podatku są takie same dla wszystkich obywateli.
4. Wyłączenie z opodatkowania rolników prowadzących działalność na szeroką skalę
Stwarza to sytuację nierównego traktowania podatników. Nie ma uzasadnienia dla sytuacji, w której osoby fizyczne są odmiennie traktowane z uwagi na wykonywany zawód. Ze względu na specyficzną sytuację polskiego rolnictwa, na początku problem powinien zostać rozwiązany w odniesieniu do osób prowadzących działalność rolniczą na szeroką skalę.
Proponowane rozwiązania:
-
wyłączenie z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulacji dotyczących opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej,
-
uchwalenie jednolitej ustawy dla przedsiębiorców, niezależnie od formy prowadzonej działalności,
-
ujednolicenie zasad opodatkowania dochodów z pracy uzyskiwanej za granicą,
-
opodatkowanie na zasadach właściwych dla działalności gospodarczej dochodów osiąganych przez rolników prowadzących działalność na szeroką skalę.
5. Konieczność opodatkowania dochodów uzyskanych z pracy za granicą
Osoby pracujące, przykładowo, w Stanach Zjednoczonych Ameryki (do końca 2006 roku także w Wielkiej Brytanii) z tytułu uzyskanych tam dochodów zobowiązane są do zapłaty w Polsce podatku, według skali podatkowej. Doprowadzi to do sytuacji, w której coraz więcej osób deklarować będzie, iż dla celów podatkowych nie są polskimi rezydentami, co może niekorzystnie odbić się na polskim budżecie.
VI. PODATEK OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH
1. Objęcie podatkiem obrotu nieprofesjonalnego
Podatek od czynności cywilnoprawnych utrudnia obrót nieprofesjonalny, w szczególności dokonywany za pośrednictwem Internetu. Jako przykład można podać transakcje dokonywane przez Allegro, które teoretycznie podlegają PCC i powinny być dokumentowane złożeniem deklaracji.
VII. PODATEK OD SPADKÓW I DAROWIZN
1. Podwójne opodatkowanie
Dochody osiągane przez zmarłego podlegały opodatkowaniu. Nie ma uzasadnienia, by najbliżsi zobowiązywani byli do powtórnego opodatkowania tego majątku. Przekazywanie majątku między pokoleniami wynika z naturalnych zasad, jakimi kierują się członkowie najbliższej rodziny. Nie powinno być sytuacji, w której rodzic chcący przekazać dorobek swojego życia (na który składają się dochody raz już opodatkowane) musi liczyć się z powtórnym uiszczeniem podatku. Podatek w obecnym kształcie powoduje, iż z założenia część wypracowanych dochodów podlegać będzie opodatkowaniu podwójnie.
VIII. PODATKI LOKALNE
2. Nadmierny fiskalizm w przypadku podatku od budowli
Zgodnie z obecnymi przepisami, podatek od budowli wynosi 2% od ich wartości początkowej (gminy mogą uchwalać niższe stawki, jednakże w praktyce jest to rzadkością). Podstawa opodatkowania jest stała i nie zmienia się mimo starzenia się budowli. W efekcie, od starych budowli podatnicy muszą odprowadzać podatki od podstawy obliczonej w momencie, gdy budowle te były nowe.
Proponowane rozwiązania:
-
wyłączenie z opodatkowania spadków i darowizn przekazywanych w pierwszej grupie podatkowej,
-
wyłączenie z opodatkowania PCC sprzedaży dokonywanej pomiędzy osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności gospodarczej,
-
wprowadzenie mechanizmu alkalizacji podstawy opodatkowania budowli.
WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI
1. Powoływanie sędziów przez Prezydenta a wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (art. 179)
Należy zauważyć, iż jest to pewne potencjalne zachwianie i zagrożenie równowagi władz pozostawiające organowi wykonawczemu (i w pewnym sensie politycznemu) stosunkowo szerokie kompetencje dotyczące wpływu na dobór kadr sędziowskich a tym samym oblicze całego wymiaru sprawiedliwości. Do tej pory wszystkie wnioski KRS dotyczą- ce powołania sędziów były uwzględniane przez Prezydenta. Wydaje się, że powoływać sędziów powinna Krajowa Rada Sądownictwa jako organ kolegialny, fachowy i jednocześnie reprezentatywny skupiający przedstawicieli władzy sądowniczej, ustawodawczej jak również przedstawiciela Prezydenta.
2. Brak rozdzielności pomiędzy urzędem (funkcją) Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego, które skupione są w jednym ręku
Prowadzi to do potencjalnego zagrożenia upolitycznieniem (i przez to realizacji partykularnych celów politycznych przez opcje polityczne sprawujące władzę) organów ścigania (powszechnych i wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury) co ma także bezpośredni wpływ na wymiar sprawiedliwości.
3. Zbyt daleko idąca ochrona sędziów w zakresie immunitetu formalnego utrudniająca pociąganie sędziów do odpowiedzialności karnej (art. 181 Konstytucji RP, Rozdz. 3 ustawy o ustroju sądów powszechnych). Jedynie dyscyplinarna odpowiedzialność sędziów za wykroczenia.
4. Błędna polityka kadrowa w wymiarze sprawiedliwości:
-
brak właściwego kształcenia kadr do wykonywania urzędu sędziego,
-
zbyt daleko idące korzyści awansu zawodowego dla asystentów sędziów,
-
niewłaściwe wykorzystywanie w sensie organizacyjnym na poziomie jednostek organizacyjnych sądów istniejących kadr sędziów i urzędników sądowych,
-
zbyt ograniczone uprawnienia referendarzy sądowych wykonujących zadania z zakresu ochrony prawnej.
Regułą jest aplikacja sądowa pozaetatowa polegająca na odbywaniu raz w tygodniu praktyki w sądzie i raz w tygodniu szkolenia, nieodpłatna, odbywana poza stosunkiem pracy. Problemem jest także nakładanie się kompetencji aplikantów sądowych i asystentów sędziów oraz zasady naboru na stanowiska asystentów sędziów i możliwość zbyt łatwego awansu zawodowego dla tych ostatnich. Asystenci sędziów są zatrudniani na podstawie umowy o pracę bez postępowania konkursowego (egzaminu), a ich zarobki odpowiadają mniej więcej zarobkom asesorów, tj. osobom które ukończyły aplikację sądową, zdały egzamin sędziowski i sprawują funkcje orzecznicze, co stwarza pole do pewnych nadużyć. Asystenci sędziów po 6-letnim stażu pracy, po złożeniu egzaminu sędziowskiego mogą być bezpośrednio powoływani na stanowisko sędziego (podobnie jak referendarze sądowi, którzy jednak w tym czasie samodzielnie orzekają), podczas gdy aplikanci sądowi po 3 latach aplikacji muszą pracować w charakterze asesorów przez okres nawet 4 lat (o ile będą w ogóle zatrudnieni na tym stanowisku), gdzie są rozliczani za prawidłowość swoich orzeczeń. Funkcje asystentów sprowadzają się natomiast do pracy administracyjnej i tylko projektowania rozstrzygnięć sądowych, za które nie biorą odpowiedzialności. Należy więc stwierdzić, że ta droga do pełnienia urzędu sędziego jest niewłaściwa i stwarzająca pole do nadużyć. Urzędnicy sądowi zamiast być zatrudniani do technicznej obsł ugi sędziów i interesantów tworzą niepotrzebnie wewnętrzny nadmiernie rozbudowany aparat urzędniczy (np. działy kadr i inne jednostki organizacyjne sądów).
5. Brak (w dalszym ciągu, choć ulega to stopniowej poprawie) dostatecznych środków finansowych (lub ich zła alokacja wewnątrz resortu) na wymiar sprawiedliwości przejawiająca się w:
-
brakach w infrastrukturze lokalowej sądów (niedostateczna ilość pomieszczeń dla sędziów i urzędników sądowych, sal rozpraw),
-
zbyt małej ilości nowoczesnego sprzętu biurowego,
-
aplikacji pozaetatowej - brak środków na stworzenie etatów dla aplikantów,
-
stosunkowo niskich zarobkach sędziów w przekroju społecznym nieprzystające do charakteru wykonywanych czynności i obciążenia obowiązkami.
6. Przewlekłość postępowania, odległe terminy rozstrzygania spraw wywołana między innymi następującymi czynnikami, które same w sobie są słabością wymiaru sprawiedliwości:
-
nadal skomplikowane w większości przepisy procedur sądowych wpływające na długość postępowania, braki w infrastrukturze technicznej,
-
błędna polityka kadrowa, zła alokacja kadr,
-
brak właściwej organizacji pracy na poziomie jednostek organizacyjnych sądów lub wydziałów np. błędne zarządzenia administracyjne przewodniczących wydziałów/ prezesów sądów lub ich brak, nie zawsze właściwy przydział spraw do referatów poszczególnych sędziów (w sensie ich obciążenia).