EDUKACJA

MOCNE STRONY

SŁABE STRONY

·      Społeczna świadomość znaczenia wykształcenia dla kariery i poziomu życia.

·      Stały i szybki (choć słabnący) wzrost realnego popytu na usługi edukacyjne na poziomie wyższym.

·      Znaczna gotowość społeczna do ponoszenia kosztów nauki na poziomie wyższym.

·      Ogólna poprawa dostępności społecznej i terytorialnej do studiów.

·      Znaczny wzrost w latach 90-tych liczby studentów.

·      Istnienie kilku w miarę równomiernie rozmieszczonych na terenie kraju dużych i silnych ośrodków akademickich z wiodącymi uczelniami o co najmniej kilkudziesięcioletniej tradycji (Kraków, Warszawa, Poznań, Wrocław).

·      Znaczny wzrost liczby prywatnych szkół wyższych (w tym w średnich miastach i na terenach odległych od dużych ośrodków akademickich).

·    Konstytucyjnie gwarantowana fikcja społeczna
o bezpłatności studiów na uczelniach publicznych.

·    Bardzo niski poziom nakładów państwa na naukę
i szkolnictwo wyższe.

·    Znaczne przeciążenie infrastruktury uczelni i kadr publicznych w efekcie lawinowego wzrostu liczby studentów.

·    Niejasna, skomplikowana i długotrwała droga do tytułu profesora uczelni wyższej- w efekcie czego
w latach 90-tych powstała tzw. luka pokoleniowa.

·    Zbyt mała otwartość na świat, wręcz prowincjonalizm większości polskich uczelni wyższych.

·    Mimo nadmiernej formalizacji i rosnącej biurokracji- faktyczny brak kontroli państwa nad znaczną częścią uczelni publicznych (fałszywie rozumiana autonomia) i niepublicznych (samowola).

·    Brak efektywnej i realnej współpracy pomiędzy uczelniami a lokalnymi i regionalnymi władzami samorządowymi.

·    Mała elastyczność programowa, brak proinnowacyjnego klimatu i bezwład uczelni publicznych (część z nich to ciągle PRL-owskie skanseny).

·    Wadliwe i mało efektywne struktury zarządzania publicznymi uczelniami, co uniemożliwia zastosowanie rozwiązań menedżerskich
i zatrudnienie odpowiedniej kadry.

·    Rozdrobnienie organizacyjne uczelni wyższych, zarówno publicznych, jak i prywatnych.

·    Nadmierna koncentracja uczelni w wielkich miastach (zwłaszcza w Warszawie).

·    Słaba oferta edukacyjna dla osób starszych
i poszukujących specjalistycznej wiedzy uzupełniającej.

·    Brak regulacji i efektywnych form sporządzania ekspertyz oraz prowadzenia działalności doradczej przez pracowników uczelni pod jego logo.

·    Słabość kadrowa i infrastrukturalna oraz nikłe zasoby wiedzy niepublicznych szkół wyższych.

·    Wyłączne nastawienie na doraźny zysk części uczelni niepublicznych oraz niektórych form studiów na uczelniach niepublicznych.

SZANSE

ZAGROŻENIA

·    Utrwalenie się wysokiego popytu na usługi edukacyjne przy zwiększonych wymaganiach co do ich jakości.

·    Wprowadzenie powszechnej, umiarkowanej odpłatności za studia wyższe oraz systemu pomocy finansowej dla studentów.

·    Podniesienie społecznych nakładów na szkolnictwo wyższe poprzez zwiększenie środków budżetowych
i uruchomienie środków pozabudżetowych.

·    Włączenie się samorządów terytorialnych do wspierania i finansowania szkolnictwa wyższego- częściowa decentralizacja tej części budżetu państwa.

·    Lepsza współpraca uczelni z lokalnym i regionalnym otoczeniem.

·    Uproszczenia formalne i ułatwienia dla wszelkich inicjatyw edukacyjnych na poziomie wyższym przy polepszeniu oceny i kontroli wydatkowania publicznych środków.

·    Powołanie regionalnych instytucji finansowani szkolnictwa wyższego jako przedsięwzięć publiczno-prywatnych.

·    Powołanie niezależnej od establishmentu akademickiego instytucji oceny placówek szkolnictwa wyższego.

·    Wdrożenie systemu ECTS w programach studiów (zgodnie z wymogami UE).

·    Głęboka restrukturyzacja zarządzania uczelniami publicznymi w celu zwiększenia ich efektywności; m.in. rozdzielenie kierowania działalnością dydaktyczną (profesorowie), badawczą (kierownicy projektów), od bieżącego zarządzania uczelnią (menedżerowie).

·    Lepsza współpraca z nauczycielami akademickimi
i badaczami zagranicznymi polskiego pochodzenia oraz powrót do kraju części z nich (czasowy lub stały).

·    Zmiana systemu wynagradzania kadry akademickiej- szczególnie uczelni publicznych, większa autonomia szkół w tym zakresie.

Upowszechnienie znajomości języka angielskiego (FCE jako warunek, kolejne stopnie umiejętności językowych przy magisterium i doktoracie).

·      Utrwalenie się sytuacji słabego budżetu państwa
i niskich nakładów na szkolnictwo wyższe.

·      Dalszy odpływ najlepszych kadr naukowych
i nauczycieli akademickich, zwłaszcza młodych, do krajów oferujących lepsze możliwości kariery
i warunki pracy- zwłaszcza po przystąpieniu Polski do UE, gdyż dla tej grupy nie ma i nie będzie ograniczeń migracyjnych, a raczej można spodziewać się werbunku.

·      Utrwalenie się sytuacji dualizmu finansowo-organizacyjnego oraz pozornej konkurencji
w szkolnictwie wyższym- odpłatne studia na niskim poziomie (licencjat) dla mas, bezpłatne studia na wysokimi poziomie (magisterium i doktorat0 dla klas wyższych.

·      Utrwalenie się feudalnych i PRL- owskich struktur na uczelniach publicznych pod pozorem tradycji akademickich i dbałości o poziom nauczania.

·      Pomijanie Polski w decyzjach o lokalizacji wielkich międzynarodowych uczelni, filii uczelni zagranicznych oraz uczelnianych centrów badawczych finansowych z funduszy unijnych oraz przez ponadnarodowe korporacje w efekcie dalszego spadku atrakcyjności i braku polityki promocyjnej.

·      Upadek lub znaczne ograniczenie prywatnego szkolnictwa wyższego wskutek restrykcyjnej polityki państwa i w efekcie ograniczenie dostępu do nauki dla znacznej części młodzieży.

·      Przejście części kadry akademickiej, zwłaszcza po młodszej po uzyskaniu doktoratu, do gospodarki lub administracji państwowej.